Kryzysy systemowe

Kryzysy systemowe

Ze wstępu: Projekt jest próbą spojrzenia na świat nie tyle pod kątem możliwości, jakie ma przed sobą ludzkość, co raczej czynników ograniczających prawdopodobieństwo jej ekspansji, likwidacji niedostatków już istniejących, a także tych, które mogą pojawiać się w przyszłości. Przedsięwzięcie badawcze, podjęte przez Komitet Prognoz, nawiązuje w pewnym stopniu do uprzednio realizowanych projektów, takich jak „Europa 2050”. Zajęcie się tą problematyką sugerowały instytucje Unii Europejskiej. Z własnej inicjatywy Komitetu podjęty został natomiast projekt pt. „Polska 2050”, nad którym honorowy patronat objął Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej Bronisław Komorowski, a także obecne przedsięwzięcie dotyczące globalnych zagrożeń rozwoju. Za szczególnie ważny uznało ten projekt Biuro Bezpieczeństwa Narodowego oraz Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, które w tym przedsięwzięciu aktywnie współuczestniczą.
 
Doświadczenia naukowo-badawcze, jakie zebrał Komitet Prognoz w pracy nad poprzednimi projektami, dotyczą dwóch obszarów.

Z pierwszego z nich wynika, że nie można tworzyć żadnych długookresowych projekcji dla kraju, pomijając zjawiska zachodzące w skali światowej. Globalizacja,  wraz z upowszechnieniem się gospodarki rynkowej oraz rewolucją  informacyjną, stworzyły tak gęstą sieć powiązań, że procesy zachodzące w jednej części świata wywierają wielki wpływ – pozytywny lub negatywny – na pozostałe jego części.
 
Drugi obszar doświadczeń ma inny wymiar, dotyczy bowiem ważnych ustaleń teoretycznych. Można tu sformułować trzy podstawowe tezy:
1. Wzrost gospodarczy nie przekłada się automatycznie na rozwój społeczno-cywilizacyjny. Twierdzenie to jest o tyle istotne, że ciągle dominuje kategoria wzrostu jako głównego kryterium sukcesu.
2. Długookresowej projekcji, zwłaszcza obejmującej kilka dekad, nie można tworzyć wyłącznie na podstawie modeli czysto ilościowych. Trudno bowiem przewidzieć wszystkie zdarzenia i czynniki zakłócające, zarówno te na poziomie kraju, jak i te dotyczące większych regionów czy wręcz całego świata.
3. Długookresowe projekcje powinny mieć charakter interdyscyplinarny, gdyż czynniki wspomagające bądź ograniczające wzrost gospodarczy, a zwłaszcza rozwój społeczny, wywodzą się w znacznym stopniu z systemu kulturowego oraz form i jakości zarządzania.

01. Strona tytułowa

02. Strona techniczna

03. List Szefa Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Jacka Michałowskiego do prof. Michała Kleibera Prezesa Polskiej Akademii Nauk

04. Spis treści

05. Wstęp

06. Jerzy Kleer "Globalne zagrożenia rozwoju (koncept teoretyczny i obszary badawcze)"

07. Michał Kleiber "Globalne zagrożenia - niepotrzebne zmartwienie czy powód do racjonalnej refleksji"

08. Jerzy Wilkin "Zagrożenia globalne wynikające ze zmian strukturalnych i instytucjonalnych"

09. Jerzy Kleer "Globalizacja a systemy polityczne"

10. Ryszard Kokoszczyński "Długookresowe zagrożenia globalne: ekonomiczne, społeczne, polityczne"

11. Andrzej P. Wierzbicki "Zagrożenia przyszłości: Czy sprosta im obecna wersja kapitalizmu"

12. Józef Niżnik "Oczekiwania i aspiracje społeczne a zmiany w polityce i gospodarce"

13. Andrzej Rychard "Oczekiwania i aspiracje społeczne a zmiany w gospodarce: Czy zawsze rozdźwięk? Wstępne refleksje"

14. Elżbieta Mączyńska "Anatomiczne podłoże dysfunkcji systemu społeczno-gospodarczego"

15. Maciej Miszewski "Hipoteza dryfu cywilizacyjnego - propozycje metaperspektywy dla rozważań o przyszłości kapitalistycznej gospodarki rynkowej"

16. Maciej Bałtowski "Dryf tradycyjnej polityki gospodarczej. czy niezbędny jest światowy regulator ekonomiczny?"

17. Piotr Pysz "W kierunku nowego ładu społeczno-gospodarczego w Europie"

18. Zbigniew Madej "Megasystemy są śmiertelne"

19. Stanisław M. Szukalski "Zagrożenia globalne wynikające ze zmian strukturalnych"

20. Anna Zielińska-Głębocka "Zmiany w strukturze gospodarki światowej a współzależność i polaryzacja interesów gospodarczych na linii: wysoko rozwinięta strefa euroatlantycka a gospodarki wschodzące Azji"

21. Katarzyna Żukrowska "Ocena interesów gospodarczych i politycznych w układzie świat zachodni - Azja i poza nim"

22. Katarzyna A. Nawrot "Kryzys światowego systemu finansowego a rynki azjatyckie"

23. Bogdan Góralczyk "Chiny jako aktor globalny"

24. Leszek Jerzy Jasiński "Czy Unii Europejskiej grozi marginalizacja w wymiarze globalnym?

25. Andrzej Sopoćko "Polityka pieniężna i realna gospodarka"

26. Informacja o autorach