Model naukowców z IFJ upraszcza wewnętrzną budowę protonów oraz przebieg zderzeń z ich udziałem

We wnętrzu każdego protonu bądź neutronu znajdują się trzy kwarki związane gluonami. Dotychczas często zakładano, że dwa z nich tworzą trwałą parę zwaną dikwarkiem. Teraz wydaje się jednak, że żywot dikwarków w fizyce dobiega końca. To jeden z wniosków płynących z nowego modelu zderzeń protonów z protonami bądź jądrami atomowymi, w którym uwzględniono oddziaływania gluonów z morzem wirtualnych kwarków i antykwarków. Badania przeprowadzili naukowcy z Instytutu Fizyki Jądrowej PAN.

Czytaj więcej

Dzieła Heweliusza z Biblioteki Gdańskiej PAN na liście UNESCO

Unikatowy zbiór dzieł polskiego astronoma Jana Heweliusza przechowywany w Bibliotece Gdańskiej PAN trafił na Polską Listę Krajową Programu UNESCO „Pamięć Świata”. 10 czerwca odbyło się uroczyste wręczenie certyfikatów w Pałacu Belwederskim. W tym roku obchodzimy 410. urodziny Heweliusza, a Biblioteka Gdańska świętuje swoje 425-lecie.

Czytaj więcej

Raport EASAC o cyrkulacji Atlantyku

Poziom wody w Oceanie Atlantyckim oddziałuje na poziom mórz w Europie. Z powodu zmiany klimatu ogromna utrata masy lodu w Antarktyce wpływa na przyciąganie grawitacyjne oceanów, które przesuwają się w kierunku półkuli północnej. To jeden z wniosków z dwuletniego badania Naukowej Rady Doradczej Akademii Europejskich (EASAC) dotyczącego północnej części Oceanu Atlantyckiego. PAN jest członkiem EASAC.

Czytaj więcej

Badania mechaniki komórek czynią chemioterapię bardziej przyjazną

Komórki nowotworów złośliwych łatwiej niż zdrowe ulegają mechanicznym deformacjom, co umożliwia im migrację w organizmie. W Instytucie Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie zbadano własności mechaniczne komórek raka prostaty poddanych działaniu najczęściej stosowanych leków antynowotworowych. Zdaniem badaczy, obecne leki można stosować efektywniej i w mniejszych dawkach.

Czytaj więcej

Nowe laboratorium diagnostyki molekularnej

Instytut Chemii Bioorganicznej PAN otworzył ogólnodostępne laboratorium genetyki molekularnej PANgen. Jego głównym zadaniem są badania ukierunkowane na wirusa SARS-CoV-2. Nowe laboratorium działa od dzisiaj, 25 maja, w Poznaniu.

Czytaj więcej

Znamy koszty wolnego wyboru i lokalności w fizyce i nie tylko

Czy mamy wolny wybór, czy też nasze decyzje zostały wcześniej ustalone? Czy fizyczna rzeczywistość jest lokalna, czy może to, co robimy tu i teraz, ma natychmiastowy wpływ na wydarzenia gdzie indziej? Na tak podstawowe pytania fizycy szukają odpowiedzi w słynnych nierównościach Bella. O międzynarodowych badaniach, w których udział biorą naukowcy z Instytutu Fizyki Jądrowej PAN, w najnowszym piśmie „PNAS”.

Czytaj więcej

Kosmiczna śmieciarka

Naukowcy z Centrum Badań Kosmicznych PAN biorą udział w tworzeniu ogromnego chwytaka, który usunie z przestrzeni kosmicznej śmieci takie jak satelity i części rakiet. Urządzenie projektuje szwajcarski start-up Clear Space na zlecenie Europejskiej Agencji Kosmicznej.

Czytaj więcej

Kreacja bez kontaktu w zderzeniach jąder ołowiu i złota

Gdy rozpędzone niemal do prędkości światła jony ołowiu lub złota wpadną na siebie w czeluściach europejskich bądź amerykańskich akceleratorów, na ułamki sekund tworzy się plazma kwarkowo-gluonowa, a nawet jej „koktajl” doprawiony innymi cząstkami. Zdaniem naukowców z Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie dane eksperymentalne wskazują, że na arenie wydarzeń są tu obecni jeszcze inni, dotychczas niedoceniani aktorzy: fotony. Ich zderzenia prowadzą do emisji pozornie nadmiarowych cząstek, których obecności nie potrafiono wyjaśnić.

Czytaj więcej

Cząsteczka K162 na ratunek przed Alzheimerem

Peptydy zwane beta-amyloidami pogarszają stan neuronów. Są dla nich toksyczne, co skutkuje rozwijaniem się choroby Alzheimera. Zespół naukowców z Instytutu Chemii Fizycznej PAN wykazał, że cząsteczka K162 hamuje toksyczność beta-amyloidów. Badacze opisali mechanizm jej działania w periodyku „ACS Chemical Neuroscience”.

Czytaj więcej
Prof. Grzegorz Pietrzyński, prof. Wolfgang Gieren, prof. Pierre Kervella, prof. Bożena Czerny

Polscy zdobywcy ERC Synergy Grant: „Odwagi, aplikujcie o granty”

Potencjał nauki w Polsce jest dużo większy niż to wynika z liczby uzyskanych do tej pory grantów ERC. Warto o nie aplikować, bo pozwalają realizować projekty badawcze na naprawdę szeroką skalę – przekonują prof. Grzegorz Pietrzyński (Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN) i prof. Bożena Czerny (Centrum Fizyki Teoretycznej PAN), pierwsi polscy laureaci ERC Synergy Grant. Dzięki niemu zbudują w Chile teleskop, który precyzyjniej zmierzy wszechświat. Naukowców ubiegających się o granty ERC wspiera Biuro ds. Doskonałości Naukowej PAN.

Czytaj więcej