Kontrolowanie światła, czyli profesor Maciej Wojtkowski w IChF PAN

ichf wojtk

IChF PAN, Grzegorz Krzyżewski

Prof. dr hab. Maciej Wojtkowski, fizyk, laureat nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, będzie kierował nową jednostką w Instytucie Chemii Fizycznej PAN, powstającą w ramach prestiżowego europejskiego grant ERA Chairs. Tematem badań Zakładu Chemii Fizycznej Układów Biologicznych będą zaawansowane metody obrazowania optycznego.

W ramach prestiżowego europejskiego grantu ERA Chairs Katedry Europejskiej Przestrzeni Badawczej w Instytucie Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk (IChF PAN) w Warszawie powstaje nowy zakład. Jego kierownikiem został wybitny uczony: prof. dr hab. Maciej Wojtkowski, fizyk zajmujący się zaawansowanymi metodami obrazowania optycznego, laureat „polskiego nobla” – nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Prof. Wojtkowskiego wybrano w międzynarodowym konkursie, ocenianym przez grono naukowców z Polski, Wielkiej Brytanii, Belgii i Holandii, w tym przez laureatów prestiżowych grantów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (European Research Council, ERC).
 
– Badania prof. Wojtkowskiego znakomicie wpisują się w zakres zainteresowań naukowych naszego Instytutu, a co nie mniej ważne, w przyszłości pozwolą je poszerzyć. Gdy tak wybitny uczony dołącza do zespołu, naprawdę trudno się nie cieszyć – mówi prof. dr hab. Marcin Opałło,dyrektor IChF PAN.
 
Prof. dr. hab. Maciej Wojtkowski urodził się we Włocławku. Studia fizyczne skończył na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Doktoryzował się w roku 2003, habilitację otrzymał w 2010; w obu przypadkach tematem jego prac były badania z zakresu tomografii optycznej, zwłaszcza w kontekście zastosowań medycznych. Staże podoktorskie odbył w Massachusetts Institute of Technology w Cambridge, USA. W ramach wymiany naukowej pracował m.in. na Uniwersytecie Wiedeńskim, University of Kent w Canterbury oraz na University of Western Australia w Perth. W 2014 roku otrzymał nominację profesorską. Jest autorem bądź współautorem ponad 100 prac naukowych oraz kilkunastu patentów i zgłoszeń patentowych. Za zaprojektowanie i skonstruowanie tomografu przeznaczonego do nieinwazyjnych i bezkontaktowych badań optycznych wnętrza oka otrzymał w 2012 roku nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
 
– W naszym zakładzie zamierzamy zająć się sposobami takiego kontrolowania światła, aby mogło ono efektywnie wnikać w złożone struktury, zwłaszcza w próbki biologiczne. Chcemy też podjąć nowe wyzwanie i opracować metody pozwalające obrazować obiekty w ruchu. Za pomocą takich technik moglibyśmy lepiej obserwować np. termodynamikę zjawisk zachodzących we wnętrzach komórek czy procesy w kropelkach poruszających się kanalikami układów mikroprzepływowych – wyjaśnia prof. Wojtkowski i dodaje: – Z tych prac może skorzystać nie tylko nauka. Jeśli wszystko rozwinie się po naszej myśli, kto wie, czy już w nieodległej przyszłości do zbadania oka czy naczyń krwionośnych nie wystarczy odpowiednio zmodyfikowany smartfon?
 
Obszerny wywiad z prof. Wojtkowskim, dotyczący tematyki jego prac badawczych (i nie tylko), można przeczytać na stronie IChF PAN: http://ichf.edu.pl/press/2016/10/IChF161026c_wywiad.pdf Europejski grant ERA Chairs o wartości 2,4 mln euro został przyznany Instytutowi Chemii Fizycznej PAN w zeszłym roku jako jednej z zaledwie trzech instytucji naukowych w Polsce. Granty tego typu są częścią Horyzontu 2020, największego europejskiego programu finansowania badań naukowych i innowacji, o budżecie wynoszącym niemal 80 mld euro. Główne zadanie grantów ERA Chairs to przyciągnięcie najwybitniejszych uczonych do czołowych instytucji naukowych zlokalizowanych w krajach o niedostatecznych nakładach na badania i rozwój. Dalekosiężnym celem jest podniesienie poziomu konkurencyjności jednostek naukowych o dużym potencjale do pułapu umożliwiającego skuteczną rywalizację z czołowymi ośrodkami naukowymi, zarówno Europy, jak i świata.
 
– Potencjał finansowy naszego grantu ERA Chairs jest bardzo duży i pozwala myśleć o rzeczywiście szybkim uruchomieniu nowego zakładu. W tej chwili dobiegają końca prace nad wstępnym wyposażeniem naszego laboratorium, a rekrutacja do zespołu badaczego jest już w zaawansowanej fazie – podkreśla prof. Wojtkowski.
 
Pierwsze badania nad nowymi technikami obrazowania optycznego w IChF PAN właśnie się rozpoczynają. Oficjalne otwarcie nowego laboratorium, oznaczające faktyczny początek działalności Zakładu Chemii Fizycznej Układów Biologicznych, jest przewidziane jeszcze tej jesieni.