Magazyn „Academia” o granicach

Nadrzędna kategoria: Wiadomości Naukowe

Tam, gdzie jedna dziedzina się kończy, zaczyna się inna. Nauka podobnie jak myślenie i zasoby naturalne ma swoje granice. Zjawiskom krańcowości i ograniczenia przyglądają się autorzy tekstów w najnowszym numerze magazynu „Academia” PAN. Przeczytamy w nim o granicach w matematyce, teatrze, biogeografii, a także skończoności złóż surowców kopalnych.

granice_20210716.jpg

Przekraczanie granic jest tematem artykułów letniego numeru magazynu „Academia”. Dowiemy się z niego o przekraczaniu granic niemożliwości, takich jak geologia innych planet. Przeczytamy o ludzkich granicach adaptacji do ekstremalnych warunków atmosferycznych, nowych wirusów i przekraczaniu granic organizmu w czasie zmagań sportowych.

Autorzy tekstów zastanawiają się, kim są migranci i dlaczego przekraczają linie administracyjne państw. Opisują badania nad interfejsem mózg-komputer pomocne w pokonywaniu granicy medycyny i wykorzystywane w leczeniu zaburzeń świadomości.

Granice człowieczeństwa

Filozofka prof. Joanna Hańderek definiuje tytułowe hasło numeru: „Wyznacza teren zarówno fizyczny, geograficzny, jak i obszar mentalny tego, co uznane za swoje, swojskie, nasze, tożsame. Jej zadaniem jest przede wszystkim oddzielenie i zaznaczenie pewnej specyfiki, własności czy swojskości wobec tego, co uznawane za inne, obce, odmienne i nie nasze. (…) Dlatego granica tak naprawdę i łączy, i dzieli”. Granicę można strzec lub potraktować ją jako wyzwanie do konfrontacji lub współżycia z tym, co inne. Społeczne i polityczne granice można przesuwać i wyznaczać nowe. Natomiast granice człowieczeństwa określają, kogo nazwiemy człowiekiem, a kogo nie.

Granice nauki

Fizyk prof. Andrzej Kajetan Wróblewski pisze o ograniczeniach nauki i tym, czym będzie jej kres. Zdaniem profesora mogą istnieć granice badań, bo istnieją granice przedmiotu badań. I tak geografia opisowa jest nauką bliską skończenia, choć na Ziemi pozostaje jeszcze wiele do zbadania, np. oceany. W chemii liczba pierwiastków zbliża się do granicy. Wszechświat stale się rozszerza, ale widoczność obiektów we wszechświecie jest ograniczona.

Autorami części tekstów numeru 2(66) „Academii” są naukowcy związani z PAN:

• s. 4, „Granice nauki”, prof. Andrzej Kajetan Wróblewski, członek rzeczywisty PAN;
• s. 10, „Państwo a obywatel. Granice władzy”, prof. Mirosław Wyrzykowski, były przewodniczący Komitetu Nauk Prawnych PAN;
• s. 28, „Gdy środowisko skłania do mobilności”, dr Justyna Orłowska, członkini Zespołu doradczego ds. kryzysu klimatycznego przy prezesie PAN;
• s. 38, „Granice wytrzymałości czy możliwości?”, prof. Andrzej W. Ziemba, zastępca dyrektora ds. operacyjnych w Instytucie Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. M. Mossakowskiego PAN;
• s. 44, „Przekraczanie granic w kulturze”, Kazimiera Szczuka, członkini Zespołu Archiwum Kobiet w Instytucie Badań Literackich PAN, uczy na Gender Studies IBL PAN i Studiach Polsko-Żydowskich IBL PAN;
• s. 60, „Migracje i migranci we współczesnym świecie”, prof. Józef M. Fiszer, kierownik Zakładu Europeistyki w Instytucie Studiów Politycznych PAN, wiceprzewodniczący Komitetu Nauk Politycznych PAN;
• s. 76, „Granice występowania organizmów”, prof. Adam Boratyński, profesor emerytowany Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku;
• s. 91, „Granica jako norma”, prof. Katarzyna Kłosińska z Rady Języka Polskiego przy prezydium PAN.

Przeczytaj bezpłatnie nr 2(66) magazynu „Academia”.